1. Verken de situatie: kies één van de casussen.

Beschrijf:

Wat speelt er in deze situatie?
Waar twijfelt de leerling/student over?
Welke invloed hebben ouders, vrienden, stage, werk of eerdere ervaringen?
Welke informatie mis je nog om de situatie goed te begrijpen?
2. Onderzoek de mogelijkheden: breng de onderwijs- en loopbaanmogelijkheden in kaart. Onderzoek:
Welke doorstroommogelijkheden zijn er?
Welke uitstroommogelijkheden zijn er?
Welke alternatieve routes zijn mogelijk?
Welke informatie zou je als mentor of loopbaanbegeleider moeten kennen om de leerling/student goed te kunnen begeleiden?

Gebruik hierbij bijvoorbeeld:

Doorstroomtool
Doorstroomdossier
Wegwijs in Doorstroomgegevens
Websites van opleidingen
Arbeidsmarktinformatie
3. Bereid een loopbaangesprek voor Je doel is niet om een advies te geven, maar om de leerling/student te helpen onder- zoeken wat bij hem of haar past. Werk uit:
Welke drie tot vijf open vragen zou je stellen?
Welke kwaliteiten, motieven, ervaringen of toekomstbeelden wil je verkennen?
Welke informatie zou je tijdens of na het gesprek aanbieden?
Wat zou een passende vervolgstap kunnen zijn?
4. (optioneel): Oefen het gesprek Voer het gesprek in tweetallen. Voer loopbaangesprekken met enkele leerlingen/ studenten volgens de fases van het LOB- gesprek (zie figuur 1). In de handleiding voor leeruitkomst ‘loopbaangesprekken’ en leeruitkomst ‘verdiepende loopbaangesprekken staan alle fasen, oefeningen, voorbeeldvragen en tips figuur 1 beschreven. Rollen:

Leerling/student
Mentor/LOB-begeleider
5. Bespreek na afloop:
Welke vragen hielpen de leerling/student?
Wanneer verviel je in adviseren?
Hoe hielp je de leerling/student zelf betekenis te geven aan zijn of haar ervaringen?
Welke kennis over de onderwijskolom had jij nodig om deze leerling/student goed te kunnen begeleiden, en welke kennis mis je nog?

Casus 1: havo of mbo?

Sanne (16 jaar) zit in 4 vmbo-tl en haalt goede cijfers. Haar ouders vinden dat ze naar de havo moet, omdat ze later dan meer mogelijkheden heeft. Sanne twijfelt. Ze leert liever door te doen dan uit boeken en kijkt enthousiast naar opleidingen in het mbo. Tegelijkertijd is ze bang dat ze later spijt krijgt als ze niet voor de havo kiest.

Twijfels: kies ik voor een route die beter bij mij past of voor meer doorstroommogelijk- heden? Wat als ik later toch naar het hbo wil? Stel ik mijn ouders teleur als ik voor het mbo kies?

Casus 2: mbo of aan het werk?

Daan (19 jaar) volgt een mbo-niveau 3-opleiding tot Logistiek teamleider. Hij loopt stage bij een distributiecentrum en krijgt veel complimenten van zijn praktijkbegeleider. Het bedrijf heeft aangegeven dat hij na zijn diploma direct aan de slag kan. Daan kijkt uit naar een eigen inkomen en meer zelfstandigheid. Tegelijkertijd ziet zijn studieloopbaanbegeleider mogelijkheden voor doorstroom naar mbo-niveau 4. Daarmee vergroot hij zijn kansen op leidinggevende/specialistische functies en verdere doorgroeimogelijkheden. Daan twijfelt. Nog een paar jaar naar school spreekt hem niet aan, maar hij vraagt zich af of hij later spijt krijgt als hij nu stopt met leren.

Twijfels: Kies ik voor direct geld verdienen of investeer ik in mijn toekomst? Ben ik na jaren school niet toe aan werken? Heb ik niveau 4 echt nodig voor mijn doelen? Kan ik later nog doorleren als ik nu ga werken?

Casus 3: welk profiel past bij mij?

Lisa (15 jaar) zit in 3 havo en moet binnenkort een profiel kiezen. Ze vindt biologie interessant en haalt daar goede cijfers voor. Tegelijkertijd is ze creatief, houdt ze van ontwerpen en vindt ze kunst een van de leukste vakken op school. Haar ouders adviseren haar om een profiel te kiezen met zoveel mogelijk vervolgopties. Haar mentor zegt dat een natuurprofiel veel deuren openhoudt. Ondertussen kiezen veel van haar vriendinnen ook voor Natuur & Gezondheid. Lisa merkt dat ze steeds meer stress krijgt van de keuze. Ze weet namelijk nog helemaal niet wat ze later wil worden. De ene week lijkt fysiotherapie haar leuk, de volgende week denkt ze aan iets creatiefs. Ze is bang dat ze straks een profiel kiest waardoor bepaalde opleidingen niet meer mogelijk zijn.

Twijfels: hoe weet ik welk profiel bij mij past als ik nog niet weet wat ik later wil worden? Moet ik kiezen voor vakken die ik leuk vind of voor een profiel dat veel mogelijkheden openhoudt? Wat als ik nu een keuze maak en over een paar jaar iets heel anders wil? Hoe weet ik of ik mijn eigen keuze maak en niet vooral luister naar mijn ouders of ande- ren? Veel van mijn vrienden lijken al precies te weten wat ze willen kiezen. Waarom vind ik dit zo lastig?

Casus 4: doorstroom binnen het mbo

Kevin (18 jaar) volgt een mbo-2 opleiding Facilitair Medewerker. Zijn opleiding verloopt goed en zijn begeleider denkt dat hij mbo-3 aankan. Kevin twijfelt. Op niveau 2 voelt hij zich succesvol, maar hij is bang dat niveau 3 te moeilijk wordt. In zijn omgeving zijn weinig mensen die verder hebben gestudeerd.

Twijfels: ben ik slim genoeg voor een hoger niveau? Wat gebeurt er als ik faal? Is door- leren de extra inspanning waard?

Casus 5: BOL of BBL?

Dylan (16 jaar) zit in 4 vmbo-kader en moet een keuze maken voor een mbo-opleiding. Tijdens zijn stage bij een installatiebedrijf ontdekte hij dat hij het leuk vindt om te bouwen, te monteren en te zien hoe iets uiteindelijk werkt. Hij krijgt energie van het maken van iets tastbaars en vindt het fijn om samen met collega’s aan een opdracht te werken. Dylan twijfelt tussen een BOL-opleiding en een BBL-opleiding.

Twijfels: leer ik meer op school of juist door het werk te doen? Ben ik klaar om vier dagen per week te werken? Kan ik later nog verder leren als ik voor BBL kies? Hoe weet ik of dit werk echt bij mij past?

Casus 6: ik heb al twee opleidingen geprobeerd

Noa (19 jaar) is na het vmbo gestart met een mbo-opleiding Zorg & Welzijn. Na een jaar stopte ze omdat het werk haar niet aansprak. Daarna begon ze aan een opleiding Marketing & Communicatie, maar ook daar twijfelt ze inmiddels sterk. Ze vindt sommige onderdelen interessant, maar ziet zichzelf het werk later niet doen. Haar ouders maken zich zorgen en vragen zich af wanneer ze nu eindelijk een keuze maakt.

Twijfels: ligt het aan de opleidingen of weet ik gewoon niet wat ik wil? Moet ik doorgaan terwijl ik twijfel? Wat als ik weer stop en opnieuw moet beginnen? Hoe ontdek ik wat echt bij mij past? Ben ik de enige die nog steeds niet weet wat ze wil?

Printversie